شنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۴ ه‍.ش.

Severe Violation of Freedom of Expression by Balatarin

By Reza Parchizadeh 

Freedom of expression is virtually nonexistent in Iran. According to Reporters Without Borders’ 2013 Press Freedom Index, Iran stands at the 174th place – the 6th from the bottom – among the 179 countries assessed with regard to freedom of expression or lack thereof. That is why The UN Refugee Agency has dubbed Iran the “Middle East’s biggest prison for journalists.”

In the absence of freedom of expression in Iran, power has been concentrated in the hands of the Islamic Republic and its functionaries who hold a strict monopoly on the media. As such, they don’t allow others to freely express their opinions on political, social, cultural, environmental, etc. issues and problems, which has largely contributed to the creation of a monophonous and monolithic state in Iran. This in turn has forced many Iranian writers, journalists, critics, dissidents, and… to seek freedom of expression elsewhere, usually at a high price, in the face of many adversities and even at risk of losing their lives. In fact, it can be said that virtually all the Iranian public platforms that in one way or another oppose or criticize the regime in Iran are based overseas, especially in Europe and North America.

Among these platforms, the link-sharing websites, due to their giving the users more authority in determining the content of the website – a rather “democratic” feature obviously absent from the mainstream Iranian media, have been very popular. One of the more successful websites in that trend has been Balatarin. According to its Wikipedia page, “Balatarin (Persian: بالاترین, lit., highest) is a Persian language social and political link-sharing website aimed primarily at Iranian audiences. Balatarin does not generate news in-house but provides a hub where users can post links to webpages of their choice, vote on their relevance or significance, and post comments.” Though established long before that, Balatarin came to light since the fraudulent presidential elections of 2009 in Iran due to its independent citizen and journalist users’ sharing the news of and the announcements for the demonstrations against the election results.

However, as time went by and as the website gathered momentum and attracted lots of attention, Balatarin itself began to demonstrate repressive tendencies. In waves of purges, the accounts of the well-known and prestigious users (or rather, IDs) were suspended by the management on the grounds that they had breached Balatarin’s protocol; and the website in general took a more conservative turn with respect to allowing for any kind of content criticizing or opposing the Islamic Republic, so much so that even once a link considered – of course, by the management – to be offensive to the Supreme Leader Ali Khamenei – because it had made fun of him – was removed from the website regardless of the fact that it had attained high rates by the users. 
The users complaining about Balatarin’s removing of a link whose content had made fun of 
the Supreme Leader, Ayatollah Ali Khamenei

A prestigious user, Sadeq Rahimi, who is an Iranian-Canadian clinician and blogger, has dramatically documented the most well-known of these ongoing purges on December 18, 2010 in his weblog, Cultural Logic, under the title “Coup in Balatarin”. As he recounts, “A few minutes ago, the Balatarin management, in an overwhelming and unprecedented crackdown, not only removed a great number of links, but also closed down the accounts of many users (unfortunately, like in the case of [mass] executions by the Islamic Republic, no mechanism exists [through which] to find out about the exact number of the victims of this Balatarin crackdown, but you can see a partial list below)…. It is to be added that the Balatarin management has also taken away the ability to send out invitations from the users. As is clear, Balatarin has carried out a complete coup. Those whose accounts were shut down were mostly popular users who, by sharing links with content against censorship, had protested against the recent trend of widespread censorship on Balatarin.” Rahimi then lists 302 users whose accounts were closed by the management. As it happens, he even put up an effort to encourage the users and other concerned parties to file a complaint against Balatarin with Reporters Without Borders, apparently with no success.
Sadeq Rahimi’s blog: “Coup in Balatarin”

After that clampdown, Balatarin issued a statement in which it announced that since Balatarin was not a real society, therefore it could not be governed by the norms of a real society, i.e. through democracy. The statement also paralleled the crackdown on Balatarin’s users with a teacher’s preemptive measure against naughty kids at school who would disturb other good kids. According to this statement, expelling two naughty kids from school, though not “just”, is a “logical” measure to take in order for the good kids to thrive. However, some naughty kids, i.e. users opposing censorship, were eventually allowed to return to the active life on Balatarin by literally “atoning” for their erratic behavior. Rahimi has explicitly stated this in his blog on the coup, and has provided the link to the statement by the Balatarin management asking the users for atonement. The users were directed to send “blank emails” to the management, indicating, according to the management’s description, that “I have calmed down and would like to be part of your community in calmness”.

Guideline for “atonement”. Mitra is known to be a sister to Mehdi Yahyanejad (Balatarin’s founder and manager), and she seems to be working in a managerial capacity on Balatarin. The users sometimes address her as “Balayar”, which means that she is a top moderator of the website. The link containing this statement by her has been removed from Balatarin, but I had already turned it into a PDF.

Many users, however, just sank into silence or chose to go away forever. And this was only one in a string of mass crackdowns by Balatarin that would alienate the more prestigious and intellectual users who had contributed to the creation of the keenly critical aura that had made Balatarin an epicenter of political change. In hindsight, it can be seen that the continuous crackdowns by Balatarin on its independent users directly contributed to the decline of the Farsi blogsphere which in turn opened the way for the return of the regime’s discourse to and then its dominance on the net, because the critical independent bloggers who had thrived by posting their blogs to Balatarin would be denied an important popular public platform after each crackdown. As a result, some of the most qualitied weblogs that criticized the regime would gradually go down and eventually cease. Around six months after the first large-scale crackdown, one of the Balatarin old users called “Andisheh” (Intellect) drew a very tragic portrait of Balatarin and the Farsi blogsphere in a long elegy that itself can be the subject of a separate article.

As such, these days links with “substantial” critical content against the regime rarely get posted to Balatarin, and even if posted, hardly get a chance to become visible on the website due to employment of a selective process by the management that favors links with little or no criticism of the regime in general, or at most links that offer no substantial threat to the regime. Instead, the bulk of the content is now purportedly inclined towards supporting a particular faction of the Islamic Republic called “The Reformists” who have long penetrated the media in the West by mass-migrating to the Western countries.

As a matter of fact, a great host of Balatarin users have long been complaining about harsh censorship and slanted presentation of content in favor of the so-called Reformists, even in breach of Balatarin’s own internal regulations. Now, these Reformists are mainly the followers of the two former presidents Hashemi and Khatami who, though standing at some angle with respect to the Supreme Leader, still advocate the continuation of the same state structure in Iran, i.e. without any fundamental change towards democracy. The incumbent President, Hassan Rouhani, backed by both Hashemi and Khatami, can be said to constitute a somewhat more conservative continuation of the Reformists’ discourse.

As a result, it has been many times claimed, both by its users and others, that Balatarin, though receiving aid from organizations worldwide that have a concern for freedom of expression and democracy, and also benefiting from Google service in order to seemingly protect itself from the cyber-attacks by the Islamic Republic, in effect toes the line of the Islamic Republic (or at least a faction of it), the very political entity that it became known for opposing in the first place. Recently, an old user and a well-known political activist, Abbas Khosravi Farsani, has claimed that Balatarin sells or in whatever manner puts the users’ information at the disposal of the Islamic Republic. He has claimed that it was in fact his own incognito activities on Balatarin that led to his arrest a couple of years ago by the Islamic Republic’s Ministry of Intelligence.

Farsani, who by that time was one of the top doctoral students in Western Philosophy at University of Isfahan in Iran, used to be a prolific blogger and a political activist who worked incognito, using fake but well-known IDs. He was later forced to flee Iran as he was about to face a heavy sentence, and has since been living abroad as a political refugee. He says that when the agents of the Ministry raided his house, they even had his IP (Internet Protocol) with them, and showed it to him on the spot.

According to Farsani, as Balatarin was the only website that – as a mandatory measure – had access to his IP, and as some of the IDs that were then intimately in touch with him now appear to have top moderating responsibilities with strong pro-regime tendencies on Balatarin, Farsani claims that he is certain it was Balatarin that sold his information to the Intelligence Ministry, and that he sees this as his inalienable right to bring charges against Balatarin at an impartial court of justice in due time. 

Abbas Khosravi Farsani accusing Balatarin of collaborating with the Islamic Republic’s Ministry of Intelligence

As a matter of fact, this is not the first time that Balatarin and some of its users are accused of being related in some way to the Ministry of Intelligence. In a most important instance, four years ago, when the upheaval of the post-presidential elections of 2009 was just beginning to recede, while some of the well-known Balatarin users were chit chatting under a typically mundane link, all of a sudden a heated argument about those events flares up. Amidst the argument, one of the users called “Fox”, apparently angry with another user called “Sashtyani”, reveals a secret about him that, according to Sashtyani, only an agent could have known. Another user, “Gomnamian”, brings this revelation to the attention of the other users. The argument goes like:

Fox [addressing Sashtyani]: I wanna ask you a question. Please tell me the truth. Not that it matters if you don’t, because there is no need for your answer. When you had gone to Turkey, weren’t you temporarily arrested by the Turkish police?

Sashtyani [addressing Fox]: I know something when I say you are an agent of the Ministry of Intelligence! When I was in Turkey, I was arrested for attempting to write graffiti on the wall of the Islamic Republic Embassy in Ankara, and I was later released with the intervention of the Dutch Embassy. Only the embassy staff and my lawyer would know about that incident. Not even my closest friends knew about it, so I conclude that you are an agent of the regime. I had many times brought this to the others’ attention, and I am happy now that you have at last exposed yourself.

This argument is immediately followed by Gomnamian’s comments. According to Gomnamian, that same Fox had indeed been behind the mass expulsion of the formerly mentioned three hundred and counting users by Balatarin by having started an incident that would lead to a split between the users and the management. Incidentally, again according to Gomnamian, the Balatarin management had supported Fox’s stance during that incident. It is to be mentioned that this Gomnamian would later reveal his identity. He is an Iranian blogger living in England, and he has introduced himself as Yashar Parsa

The crux of the argument between Fox & Sashtyani that Gomnamian brings to light in the comment sections of two separate links. Both links have been removed from Balatarin, but I had already turned them into PDF.

In the end, the instances referenced in this article are only a handful from a great pool of references that claim Balatarin severely violates freedom of expression in favor of the Islamic Republic, either by continually suppressing and occasionally purging the critical users, or by mostly allowing for material that is hardly critical of the regime. Some of these, in addition to those already mentioned, include

Nevertheless, the Balatarin management, though in charge of a public platform benefitting from humanitarian aid for propagating freedom of expression and democracy, has never shown any hint of public responsibility as to publicly and officially answer the charges brought against it. As a result, this piece has been penned in order to issue a warning to all those who care for the freedom of expression anywhere around the world and especially in Iran, and also to demonstrate that how public resources meant for good intentions can be used in achieving dubious ends when there is no informed and responsible supervision.


* Follow-up: A shorter version of my article was originally posted to Iranian.com (in English) on April 7, 2015. The article with Mr. Farsani’s claims had already attracted a lot of attention and generated a great deal of argument. When it was followed by the short version of my article, interest was renewed and controversy continued on a more heated level. However, as soon as my article appeared on the net, the article referencing Farsani’s claims disappeared, first from Khodnevis where it had been originally posted, and then from Balatarin where it had been shared.

A little later, the Khodnevis’ editor-in-chief, Nikahang Kowsar, issued a statement in which he ascribed the removal of that article to “insufficient evidence”, ironically after he had let it stand there on the net for around two months. Kowsar himself had many times accused Balatarin of censorship. A Farsi translation of my article was also silently – that is, without notifying me –removed from Iran Global, and the PDF that I had created from the article containing Farsani’s claims on Khodnevis and had uploaded on MediaFire was also taken down as a result of a Balatarin complaint. To top that all, my original article in English was removed from Iranian.com on 4/17/15. 

Most recently, Farsani has written an inflammatory open letter to both Nikahang Kowsar and Mehdi Yahyanejad, the Khodnevis and Balatarin managers respectively, accusing them of conspiring against freedom of expression. In that letter, Farsani has revealed that the true reason behind the removal of the article containing his claims from Khodnevis and Kowsar’s taking a dramatic turn has been Yahyanejad’s contacting Kowsar and threatening him. As Farsani says, Yahyanejad had even attempted to contact him in private, but he had refused and replied that Yahyanejad had better state whatever he would in public.

It is to be noted that this article went through many reconsiderations. During the time of composition, a number of primary sources referenced in this article were strangely removed from the net. However, I was always one step ahead of the removers by making copies of those sources and placing them in safekeeping with various friends. Some of those copies have been used in this article while many more have been kept for a time when referencing them becomes an absolute necessity. 


نوشتارهای مرتبط:

چهارشنبه ۲۶ فروردین ۱۳۹۴ ه‍.ش.

تحریم «بالاترین» توسط جمعی از کاربران

یکی از کاربران شناخته‌شده: «بالاترین» عامل شناسایی و بازداشت من شد
توضیح: این مطلب پس از حذف از وبسایت‌های خودنویس و بالاترین - که اولین بار در آنجا منتشر شد - دوباره عینا در وبلاگ «نجواهای نجیبانه» بازنشر می‌شود.

توضیحات تکمیلی درباره ماجرای پس از انتشار این مطلب در نوشتار زیر:

تحریم «بالاترین» توسط جمعی از کاربران
یکی از کاربران شناخته‌شده: «بالاترین» عامل شناسایی و بازداشت من شد


در اعتراض به رویه در پیش گرفته شده از سوی بالاترین، از ساعت ۲۴ امروز دوم اسفند تا ساعت ۲۴ نهم اسفند به وقت تهران، به مدت یک هفته، کاربران معترض بالاترین از فعالیت در این سایت خودداری می‌کنند.

خودنویس: جمعی از کاربران وب‌سایت
«بالاترین»، در دفاع از آزادی بیان و دموکراسی، حریم خصوصی و امنیت کاربران و در اعتراض به روند روبه رشد عدم رعایت اصل بی‌طرفی، عدم پایبندی بالاترین به قوانین اعلام‌شده خودش، عدم برخورد با کاربران متخلف، جانبدار، فحاش و ترول و حمایت از آنها و دادن اختیارات ویژه از جمله «بالایاری» به آنان و نیز اصرار بر تک‌صدایی در بالاترین و حذف، سانسور و فیلتر صدای مخالف در این وب‌سایت، از «خودنویس» خواسته‌اند که در اعلام تحریم چند روزه «بالاترین» پیش‌قدم شود.

به گفته کاربران معترض، در صورت عدم تغییر سیاست‌های حذف، سانسور و فیلتر در بالاترین، و عدم تضمین حقوق و امنیت کاربران، روش‌های اعتراضی دیگری به مرحله اجرا در خواهد آمد.
جمعی از اعضای بالاترین که عضو خودنویس نیز هستند، مطلب زیر را تهیه کرده‌اند:
خواسته کاربران از مدیران بالاترین، تضمین امنیت کاربران، تغییر سیاست‌های نادرست، پایبندی بالاترین به قوانین خودش و ایجاد شفافیت در قوانین، تعامل با کاربران، که اعتبار وب‌سایت از آنهاست، برخورد با کاربران متخلف و سلب اختیارات ویژه، مصونیت آهنین و «بالایاری» از آنان، برخورد با لینک‌های تجاری و سکسی و پاسخگویی رسمی بااترین در این زمینه‌ها است.
در عین حال، تاکید ما بر این است که هدف این کار، بهبود کیفیت بالاترین در راستای هدف آزادی بیان و دموکراسی است و امیدواریم مدیران بالاترین نیز پاسخگوی اعتراضات کاربران باشند، خودنویس نیز برای انتشار صداهای مختلف، اعلام آمادگی می‌کند.
اما چرا تحریم؟! 

بهتر است بیش از این هیچ توضیحی ندهیم، فقط کامنت‌های زیر این لینک را بخوانید، ما هیچ قضاوتی نمی‌کنیم، قضاوت با شما...

یکی از کاربران شناخته‌شده:
«بالاترین» باعث شناسایی و بازداشت من شد
در همین ارتباط، عباس خسروی فارسانی، یکی از کاربران باسابقه بالاترین (AzadAzadeh) و نیز از دوستانی که در خودنویس نیز حساب کاربری دارد و نوشتارهایش را منتشر می‌کند، مطلبی را برای‌مان ارسال کرده‌اند که آن را عینا نقل می‌کنیم و در ادامه، چند لینک هم در زمینه مسائل بااترین در چند ماه اخیر ذکر می‌کنیم:
دیروز دوستان وب‌سایت خودنویس با من تماس گرفتند و لینکی فرستادند و گفتند که جمعی از کاربران می‌خواهند بالاترین را چند روز تحریم کنند. مدتی بود فعالیت بسیار اندکی در بالاترین داشتم، اما لینک و کامنت‌ها را که دیدم، اصلا تعجب نکردم، هرچند این حجم از قانو‌ن‌شکنی، سانسور، فیلتر، استبداد و خفقان در شبکه اجتماعی بالاترین، که ادعای دموکراسی و آزادی بیان دارد، واقعا حیر‌ت‌انگیز بود.
شاید برخی دوستان بدانند که من به علت فعالیت‌های مجازی در ایران، توسط پلیس فتا و وزارت اطلاعات، شناسایی و بازداشت شدم (موضوع داغ بالاترین) و در حالی که از هیچ رانتی استفاده نکرده بودم و با رتبه ۴۱ کنکور سراسری و رتبه ۱ دکتری، در دانشگاه درس خوانده بودم، با اخراج از دانشگاه در زمان بازداشت، سه ماه مانده به پایان دوره دکترا، از دفاع از تز دکترایم و نیز ادامه تدریس در دانشگاه محروم شدم (گزارش سالانه عفو بین‌الملل و بیانیه مشترک عفو بین‌الملل، شیرین عبادی، شورای دفاع از حق تحصیل و عدالت برای ایران) و نهایتا هم ناچار به خروج غیرقانونی از وطن و آوارگی و غربت‌نشینی شدم، که شرح مختصری از آن را در آغاز کتاب «نجواهای نجیبانه» و نیز نامه‌ای سرگشاده به علی خامنه‌ای نوشته‌ام.
یکی از چهار اتهام من، «عضویت در دسته‌جات معاند نظام، وابسته به صهیونیست‌ها» بود و این اتهام صرفا به دلیل داشتن حساب کاربری و فعالیت در وب‌سایت بااترین به من منتسب گردید.
در دو روزی که در بازداشتگاه پلیس فتای اصفهان بودم، و پیش از انتقال به بازداشگاه «الف. طا» وزارت اطلاعات در اصفهان، سرهنگ ستار خسروی، رئیس وقت پلیس فتا و فرمانده کنونی پلیس آگاهی اصفهان و نیز بازجوهای وزارت اطاعات در ۱۸ روز بازداشت بعدی در بازداشتگاه «الف. طا»، بسیار به دنبال دستیابی به مدارک و اعترافاتی از من در زمینه وابستگی به اسرائیل، آمریکا و انگلیس بودند و البته هیچ چیزی پیدا نکردند و نهایتا فعالیت من در وب‌سایت بااترین را دلیل وابستگی به اسرائیل معرفی کردند!

اما در همین زمینه، خاطره جالبی از بازجویی‌های پلیس فتا بگویم:
در جلسات بازجویی از یکی از بازجویان پلیس فتا که کارهای فنی و اینترنتی شناسایی من را انجام داده بود، پرسیدم جدای از همه مباحث، هیچ‌کس، حتی همسرم، از فعالیت‌های من خبر نداشت، همه فعالیت‌های من نیز با نام مستعار (آزاد آزاده) بود، تمام مسائل امنیتی را هم رعایت می‌کردم، چطور من را شناسایی کردید؟
پاسخ داد که محرمانه است، اما دستور از تهران داشتیم و اجمالا می‌گویم که ما اگر نیاز باشد، در خارج از کشور هم هرچقدر لازم باشد، هزینه می‌کنیم تا به هدف‌مان برسیم!
روزی که ماموران امنیتی برای بازداشتم به خانه آمدند، با مجموعه‌ای از پرینت‌ها از کتاب، وبلاگ و صفحه فیس‌بوک «نجواهای نجیبانه» و... و نیز شماره IP وارد خانه شدند. اما چطور به IP من دسترسی پیدا کردند؟ و در خارج از کشور، در چنین مواردی، کجا هزینه می‌کنند؟

سوالی بزرگ که تا همین اواخر همچنان برایم بدون پاسخ باقی مانده بود، هرچند با توجه به برخی شواهد، همواره یکی از گزینه‌های احتمالی جدی را وب‌سایت بالاترین می‌دانستم.
تا این که خودم بررسی دقیق‌تری کردم، سوابق ارتباط‌های بسیار محدود مجاز‌ی‌ام را در آن زمان بررسی کردم و اخیرا برخی دوستان بالاترین و خودنویس، مطالبی در این زمینه را در اختیارم گذاشتند.
من که فلسفه خوانده‌ام و بر فلسفه اخلاق متمرکز بود‌ه‌ام، آموخته‌ام که اصولا تا شواهد و قرائن کافی و قطعی به دست نیاورد‌ه‌ام، از داوری بپرهیزم و اگر جز این بود، در همان آغاز، متهم اصلی شناسایی‌ام را بالاترین معرفی می‌کردم.
اما اکنون با توجه به شواهد قطعی و بدون تردید، که بنا به دلایلی از ارائه جزئیات آنها معذورم، می‌گویم که IP من از طریق وب‌سایت بالاترین در اختیار دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
کاربران و بالایارهایی در این وب‌سایت، که تعداد حساب‌های کاربری آنها در بالاترین هم کم نیست، و روش آنها هم برای کاربران شناخته‌شده است و هویت واقعی شاخص‌ترین آنها و نیز ارتباط‌های او با افراد خاص دارای قدرت و نفوذ و نهادهای امنیتی برای من محرز است، با داشتن دسترسی‌های ویژه به اطلاعات کاربران، آنها را در اختیار دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسامی قرار می‌دهند.
چندی پیش یکی از دوستان به نقل از منبع معتبری می‌گفت که زمانی مهدی هاشمی رفسنجانی با من تماس گرفت و گفت وب‌سایت بالاترین را برایم بخر!
به هر روی، به نظر من، جمهوری اسلامی نشان داده است حاضر است حتی برای کارهایی بسیار کوچک، هزینه‌هایی بسیار بزرگ از کیسه ملت خرج کند و بنا بر این، به هیچ وجه کار سختی نیست که نهادها و افراد امنیتی جمهوری اسامی، با پرداخت هزینه‌های مادی یا غیرمادی (رانت) مستقیم و غیرمستقیم، مدیریت و هدایت این وب‌سایت را در اختیار بگیرند. فضای حاکم بر وب‌سایت بالاترین نیز هیچ تردیدی بر نفوذ جمهوری اسلامی و دستگاه‌های امنیتی آن در این وب‌سایت باقی نمی‌گذارد.

این‌ها را اجمالا و سربسته گفتم که «در خانه اگر کس است، یک حرف بس است»؛ اما حق شکایت از افراد حقیقی و حقوقی داخل و خارج از کشور و نیز وب‌سایت «بالاترین» در این زمینه را برای خودم محفوظ می‌دارم تا در زمان مناسب در این زمینه اقدام کنم.
در نهایت، از همه کاربران محترم بالاترین می‌خواهم به هیچ وجه به فضای این وب‌سایت اعتماد نکنند، بسیار رعایت احتیاط و مسائل امنیتی و حریم خصوصی را داشته باشند و من نیز همراه دوستان در هر فعالیت تحریمی همکاری می‌کنم و از سایر کاربران نیز می‌خواهم برای امنیت خود و دیگران هم که شده، صدای‌شان را به مدیران بالاترین و نهادهای مدافع دموکراسی، آزادی بیان و حقوق بشر برسانند.
همچنین از آقای نیک‌آهنگ کوثر و تمام افرادی که امکان آن را دارند، تقاضا می‌کنم با توجه به شرایط موجود، در صورت عدم تغییر روش بالاترین و تضمین قابل تایید امنیت و حریم خصوصی کاربران و چندصدایی، دموکراسی و آزادی بیان در این وب‌سایت، به فکر تدارک پلتفورم جایگزین برای بالاترین باشند.

کامنت اهانت‌آمیز نسبت به نیک آهنگ کوثر ساعت‌ها با وجود حضور بالایارهای بالاترین، پاک نشد.

لینک و بقیه کامنت‌ها

لینک‌هایی در ارتباط با روش و رویه بالاترین در چند ماهه اخیر که البته صرفا «مشتی نمونه خروار» هستند:
(توجه به محتوای لینک‌ها و کامنت‌های آنها)

حمایت شخصیت‌ها و طیف‌های سیاسی و اجتماعی از محمد خاتمی، همزمان با تمسخر و تخریب وی توسط سایت‌های نیک‌آهنگ کوثر 
(موضوع داغ بالاترین، پس از چند ساعت، تیتر تغییر پیدا کرد و لینک‌های انتقادی از اصلاح‌طلبان از آن حذف شدند، تیتر جدید):


آقای نیک آهنگ کوثر! چرا تسلیم مافیای رسانه‌ای اصلاح طلبان حکومتی شدید؟

نوشتار مرتبط (حذف‌شده از وبسایت‌های خودنویس و بالاترین):
تحریم «بالاترین» توسط جمعی از کاربران؛ یکی از کاربران شناخته‌شده: «بالاترین» عامل شناسایی و بازداشت من شد

آقای نیک‌آهنگ کوثر!
همواره برای پایبندی شما به دموکراسی و آزادی بیان احترام قائل بوده‌ام و مطمئن هستم این بار نیز فشارهای غیرمنطقی و «سنبه پرزور»، شما را وادار به تسلیم در مقابل «مافیای رسانه‌ای اصلاح‌طلبان حکومتی» کرده است؛ اما ای کاش تسلیم «سنبه پرزور» نمی‌شدید و روش منطقی‌تر و دموکراتیک‌تری را انتخاب می‌کردید و همچنان خود را ملتزم به آزادی بیان می‌دانستید. 

اولین آشنایی شخصی من با آقای نیک‌آهنگ کوثر، به حدود دو سال پیش باز می‌گردد؛ در خردادماه سال ۱۳۹۲ که ویرایش جدید کتاب «نجواهای نجیبانه: نقد نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبران آن» را منتشر کردم و تمامی وبسایت‌های مافیای رسانه‌ای اصلاح‌طلبان حکومتی، که تقریبا تمام جریان غالب رسانه‌ای را در دست گرفته بودند و هر صدای مخالفی را خاموش می‌کردند، از انتشار هرگونه توضیح یا معرفی کتاب خودداری می‌کردند، او بلافاصله معرفی کتاب را منتشر کرد و از آن به بعد نیز تمام مطالب من بدون هر گونه حذف و سانسور در خودنویس منتشر می‌شد و به این خاطر، همیشه قدردان بوده و خواهم بود.

اما حدود دو ماه پیش به همراه برخی از کاربران وبسایت «بالاترین» در یک حرکت اعتراضی مدنی شرکت کردم، حرکتی که عمدتا توسط کاربرانی که هیچ ارتباطی با خودنویس نداشتند، در اعتراض به سانسور سازمان‌یافته و نبود آزادی بیان، پیشنهاد شد؛ همزمان، پس از بیش از دو سال بررسی، اشاره‌ای سربسته به برخی یافته‌هایم در مورد این وبسایت و به‌ویژه امنیت کاربران داشتم و نهایتا مطلبی آماده شد و در وبسایت خودنویس منتشر گردید. 

لینک دانلود متن کامل نوشتاری که از خودنویس و بالاترین حذف شد

لینک بازنشر نوشتار حذف‌شده در «نجواهای نجیبانه»

از همان زمان، تهدیدها و تهمت‌ها شروع شد و بالاخره پس از دو ماه، آقای نیک‌آهنگ کوثر به من ایمیل زد و گفت فشارهای مختلف و شدیدی از سوی مدیریت وبسایت بالاترین آقای مهدی یحیی‌نژاد بر من وارد شده که مطلب را از خودنویس حذف کنم؛ در پاسخ، این ایمیل را برای او و مهدی یحیی‌نژاد فرستادم، که آن را بدون هیچ‌گونه تغییری در اینجا منتشر می‌کنم:

جناب آقای نیک‌آهنگ کوثر؛
با درود و خسته نباشید؛

درباره مطلبی که در زمینه درخواست حذف مطلبی در زمینه وبسایت بالاترین («تحریم «بالاترین» توسط جمعی از کاربران») که در بخشی از آن، نوشته‌ای از من منتشر شده بود، از سوی آقای یحیی‌نژاد، مدیریت وبسایت بالاترین، لطفا هر گونه خودتان صلاح می‌دانید اقدام بفرمایید، احترام شما به آزادی بیان و تعهدتان به چندصدایی و عدم سانسور، برای من مسلم است و مطمئن هستم که فشارهای غیرمنطقی‌ای به شما وارد شده که مجبور به این کار شده‌اید. اما لطفا در صورت امکان و صلاحدید، توضیح زیر را از طرف من برای آقای یحیی‌نژاد ارسال فرمایید.

با سپاس و احترام،
عباس خسروی فارسانی

جناب آقای مهدی یحیی‌نژاد؛
مدیر محترم وبسایت بالاترین؛ با سلام و وقت بخیر؛

چند ساعت پیش دوست خوبم آقای نیک‌آهنگ کوثر با من تماس گرفتند و گفتند که شما نامه‌ای تهدیدآمیز خطاب به ایشان نوشته‌اید و در آن، درخواست کرده‌اید مطلبی که با عنوان «تحریم «بالاترین» توسط جمعی از کاربران» در سایت خودنویس منتشر شده و در بخشی از آن، نوشته‌ای از من انتشار یافته، حذف شود. در این زمینه لازم دانستم توضیحات زیر را خدمت شما عرض کنم:

۱- اصولا به گمان من، درخواست حذف مطلب از یک وبسایت، با همان نگاه حذفی، یک‌سویه، انحصارطلبانه و غیرملتزم به دموکراسی، چندصدایی و آزادی بیان، که بر وبسایت بالاترین حاکم است، صورت گرفته است. همان نگاهی که مورد اعتراض من و بسیاری از کاربران مستقل بالاترین اما با نگاهی مخالف با نگاه شما و دوستان‌تان است. به نظر من، شما بهتر بود به جای درخواست غیرمنطقی حذف مطلب، برای یک بار هم که شده، به روشی مسوولانه و پاسخگو عمل می‌کردید.

۲- مطلب مورد نظر، توسط جمعی از کاربران بالاترین و در راستای اعتراض‌ها و پرسش‌های همیشه بی‌پاسخ مانده تهیه شده بود و من نیز در یک حرکت جمعی مشارکت کردم و وبسایت خودنویس، با التزام به آزادی بیان، تنها انتشاردهنده مطلب بود. اما به احترام آقای نیک‌آهنگ کوثر و علاقه‌ای که به وبسایت ایشان و تلاش‌هایشان در زمینه دموکراسی و آزادی بیان دارم، از نظر من و در بخشی که به من مربوط می‌شود، با حذف مطلب از خودنویس، مخالفتی ندارم و به آقای کوثر هم گفته‌ام که بنا بر صلاحدید خودشان، به عنوان سردبیر وبسایت خودنویس، عمل کنند.

۳- من هر آنچه را که لازم و قابل گفتن بود، در همان مطلب گفتم، و تنها هدفم از گفتن سربسته آن سخنان، هشداری ضروری بود به کاربران بالاترین برای امنیت آنها که به هیچ وجه شوخی‌بردار نیست، که «در خانه اگر کس است / یک حرف بس است»؛ اما مطمئن باشید سخن‌های ناگفته و مدارک و مستندات زیادی در اختیار دارم و همان‌طور که همان‌جا هم گفتم، حق شکایت را برای خودم در زمان مقتضی محفوظ می‌دارم، و مساله افرادی که با نگاه حذفی - امنیتی در بالاترین و با ادعای دموکراسی و آزادی بیان و با استفاده از پشتیبانی‌های مادی و معنوی نهادهای حامی دموکراسی، حقوق بشر و آزادی بیان، مشغول سانسور صدای مخالف، ایجاد خفقان و تک‌صدایی و به خطر انداختن امنیت کاربران و سوءاستفاده از اعتماد آنها هستند را، از طرق قانونی پیگیری خواهم کرد و اگر نیاز باشد، با استفاده از روش‌های لازم و همراهی دوستان متعهد به آزادی بیان و دموکراسی، مساله را به مراجع قانونی، سیاست‌گذاران مرتبط و نمایندگان کنگره آمریکا خواهم کشاند.

با احترام؛
عباس خسروی فارسانی

نیک‌آهنگ کوثر در نامه دیگری برایم نوشت که می‌خواهم سرمقاله‌ای بنویسم و در آن بگویم که، به دلیل نبود شواهد، مطلب از خودنویس حذف شده است. برای او نوشتم:

«به نظر شما آیا نبود شواهد است؟ شما که حداقل در جریان بخش زیادی از شواهد هستید و خود شما هم که با بسیاری از آنها و مشکلات مواجه بوده‌اید، حداقل می‌توان گفت عدم امکان ارائه شواهد کامل در فضای عمومی رسانه‌ای. و خودتان به خوبی می‌دانید که جای ارائه برخی شواهد، دادگاه است نه رسانه…؛ شما بهتر از من می دانید که کوتاه آمدن در مقابل این جماعت، باعث جری‌تر شدن آنها می‌شود نه عقب کشیدن.»

اما نیک‌آهنگ کوثر، کوتاه آمد، مطلب را حذف کرد، یک روز پس از آن، وبسایت بالاترین نیز لینک مرتبط را حذف کرد. آقای کوثر نیز بعد از حذف مطلب از خودنویس، سرمقاله‌ای در باره دلایل حذف مطلب منتشر کرد. او در این مطلب، نوشت:

«شورای سردبیری، در انتشار این یادداشت، کوتاهی کرد و مدارک کافی را از نویسنده نخواست…؛ فقدان مدرک کافی باعث حذف نهایی این نوشته از خودنویس شد...؛ به‌واسطه سابقه، تجربه و دقت بالای تیم فنی بالاترین، امکان سوء استفاده از آی‌پی‌های کاربران داخلی، عملا وجود ندارد و این برداشت که آی‌پی کاربران در اختیار دیگران قرار گرفته، نمی‌تواند قابل قبول باشد. برداشت نویسنده بر اساس شواهد، بدون مستند فنی نه قابل قبول است و نه قابل انتشار...»

جالب توجه است که پس از حذف مطلب، از وبسایت خودنویس و بالاترین، برخی دیگر از دوستان، از جمله آقایان رضا پرچی‌زاده (لینک اول، لینک دوم، لینک سوم، لینک چهارم، لینک پنجممحمود دلخواسته و فضائل عزیزان (لینک اول، لینک دوم)، مطالبی به انگلیسی و فارسی در همین زمینه منتشر ساختند. اما با کمال تاسف، رویه حذف و سانسور، در مورد این مطالب هم ادامه پیدا کرد، از جمله مطلب فارسی از وبسایت ایران‌گلوباللینک آن در بالاترین) و حتا فایل پی‌دی‌اف متن حذف‌شده از خودنویس که در وبسایت مدیافایر آپلود شده بود، بدون هرگونه هماهنگی با نویسنده و لینک‌گذار، حذف شدند! 

در اینجا فقط می‌خواهم از آقای نیک‌آهنگ کوثر بپرسم که آیا شما قاضی هستید و آیا برای تمام ادعاهای تمام نویسندگان در خودنویس، اول از نویسنده تمام مدارکش را، از جمله موارد محرمانه و مربوط به حریم خصوصی را، در حدی که امکان اثبات ادعا در دادگاه‌های آمریکا بر اساس آنها وجود داشته باشد، می‌خواهید؟ یا این‌که هر نویسنده، خود مسوول سخنانش هست؟

آیا اگر کسی در وبسایت شما به نقض حقوق بشر یا اعدام در دادگاه‌های جمهوری اسلامی اعتراض کرد، اول از او مدارکش را برای اثبات ادعاهایش در دادگاه مطالبه می‌کنید؟

آیا خود شما بارها نسبت به «معجزات بالاترینی» معترض نشده بودید؟ پس چه شد که ناگهان مدافع بالاترین شدید؟ آیا این هم از «معجزات بالاترینی» است؟

آیا خود شما نبودید که این سوال را مطرح کردید: «آیا نهادهای مدافع دموکراسی در واشینگتن، از روند تغییرات در بالاترین مطلع هستند؟» آیا شما نبودید که در اعتراض به بالاترین نوشتید:

«مطمئنا کسانی که ناظر سیاست‌های جدید شبکه اجتماعی بالاترین هستند، متوجه تغییرات جدید و شدید این مجموعه شده‌اند. معلوم نیست سیاست جدید بالاترین، برگرفته از روش‌های نظارت شورای نگهبان است یا نه؟ این تغییرات با اعتراض‌هایی نزد کاربران منتقد دولت روحانی و همچنین منتقدان اصلاح‌طلبان حکومتی روبه‌رو شده است...؛ آیا قرار است لینک‌هایی که عملکرد رئیس جمهوری نظام اسلامی را زیر سوال می‌برد، برای رضایت مجموعه‌ای نادیده گرفته شود؟»

جناب آقای نیک‌آهنگ کوثر!
آیا شما به سِرور بالاترین و تمامی مسائل فنی و مدیران و بالایاران این وبسایت و دیدگاه‌ها و اسناد معترضان به بالاترین احاطه کامل دارید که این‌گونه قاطعانه بالاترین را از هر گونه اتهامی مبرا می‌کنید و به جای قاضی می‌نشینید و جای شاکی و متهم را عوض می‌کنید؟

شما می‌توانستید مطلب را منتشر نکنید، اما وقتی مطلب را منتشر کردید، حذف مجدد و بدون دلیل موجه آن، هم ضربه به اعتبار خودتان بود و هم من. آیا بهتر نبود به جای حذف مطلب، از مدیران بالاترین نیز می‌خواستید به جای ایمیل‌های تهدیدآمیز و برداشتن شمشیر حذف و سانسور، جوابیه‌شان را برای انتشار در خودنویس منتشر کنند و از من و دیگر کاربران بالاترین نیز می‌خواستید دیدگاه‌هایمان را مطرح سازیم؟

آقای نیک‌آهنگ کوثر!
همواره برای پایبندی شما به دموکراسی و آزادی بیان احترام قائل بوده‌ام و مطمئن هستم این بار نیز فشارهای غیرمنطقی و «سنبه پرزور»، شما را وادار به تسلیم در مقابل «مافیای رسانه‌ای اصلاح‌طلبان حکومتی» کرده است؛ اما ای کاش تسلیم «سنبه پرزور» نمی‌شدید و روش منطقی‌تر و دموکراتیک‌تری را انتخاب می‌کردید و همچنان خود را ملتزم به آزادی بیان می‌دانستید.

در پایان چند نکته را خطاب به آقای یحیی‌نژاد می‌نویسم:
جناب آقای یحیی‌نژاد گرامی؛

اخیرا در پیامی خواستار تماس تلفنی با من در مورد ایمیل ارسالی شده بودید. به گمانم بهترین راه برای شما، همان‌طور که پیش‌تر نیز گفتم، اتخاذ رویکرد مسوولانه و پاسخگویانه و طرح دیدگاه‌هایتان در فضای عمومی است. من نیز حتما پاسخگو خواهم بود؛ و البته راه دادگاه برای شما و نیز من، باز است.

مگر کاربران مستقل بالاترین از شما چه خواسته بودند؟ خواسته آنها صراحتا این موارد بود:

«در دفاع از آزادی بیان و دموکراسی، حریم خصوصی و امنیت کاربران و اعتراض به روند روبه رشد عدم رعایت اصل بی‌طرفی، عدم پایبندی بالاترین به قوانین اعلام‌شده خودش، عدم برخورد با کاربران متخلف، جانبدار، فحاش و ترول و حمایت از آنها و دادن اختیارات ویژه از جمله «بالایاری» به آنان و نیز اصرار بر تک‌صدایی در بالاترین و حذف، سانسور و فیلتر صدای مخالف در این وب‌سایت...، خواسته کاربران از مدیران بالاترین، تضمین امنیت کاربران، تغییر سیاست‌های نادرست، پایبندی بالاترین به قوانین خودش و ایجاد شفافیت در قوانین، تعامل با کاربران، که اعتبار وب‌سایت از آنهاست، برخورد با کاربران متخلف و سلب اختیارات ویژه، مصونیت آهنین و «بالایاری» از آنان، برخورد با لینک‌های تجاری و سکسی و پاسخگویی رسمی بالاترین در این زمینه‌ها است...».

آقای یحیی‌نژاد،
من در استبداد داخل ایران، به خاطر پایداری بر سخن حق، از هر آنچه داشتم، گذشتم و جانم را در کف گرفتم و زندگی‌ام را در کوله‌باری گذاشتم و به امید ادامه تلاش‌هایم در راه رهایی، آگاهی، آزادی و دموکراسی، از راه کوه و دره، پای در دیار آوارگی نهادم. من که در مقابل بزرگ‌ترین دیکتاتورهای دوران، کوتاه نیامده‌ام، یقین داشته باشید در مقابل دیکتاتورهای کوچک، به هیچ وجه، راه تسلیم را انتخاب نخواهم کرد.

توضیح عباس خسروی فارسانی: این مطلب، همزمان برای انتشار در وبسایت خودنویس، ارسال شده است. بدیهی است در صورت انتشار، مسوولیت تمام مطالب، با نویسنده است نه خودنویس. 

با احترام،
عباس خسروی فارسانی
۲۶ فروردین ۱۳۹۴

جمعه ۱۸ مهر ۱۳۹۳ ه‍.ش.

محل انتشار نوشتارهای جدید «نجواهای نجیبانه»

با درود و خسته نباشید به شما نجیب ارجمند؛

نوشتارهای جدید را می‌توانید در وبسایت «خودنویس» (لینک زیر) پیگیری بفرمایید.

برادر بزرگ رهبر، آیت‌الله محمد خامنه‌ای را بهتر بشناسیم؛
عباس خسروی فارسانی و «نجواهای نجیبانه» در برنامه «صفحه آخر» تلویزیون «صدای آمریکا»، با اجرای مهدی فلاحتی

آیت‌الله مهدوی کنی، سلطنت مالی او و دانشگاه امام صادق را بهتر بشناسیم؛
عباس خسروی فارسانی و مهدی خزعلی در برنامه «صفحه آخر» تلویزیون «صدای آمریکا»، با اجرای مهدی فلاحتی

به امید یافتن راهی به رهایی از راه آگاهی؛
با سپاس و احترام؛
عباس خسروی فارسانی


دعوت از شما نجیب گرامی؛ در فیس‌بوک به ما بپیوندید:

معرفی و دانلود کتاب:


پنجشنبه ۱ اسفند ۱۳۹۲ ه‍.ش.

محمد نوری‌زاد یکی از مجریان پروژه «گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای»؟

محمد نوری‌زاد یکی از مجریان پروژه
«گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای»؟

عباس خسروی فارسانی

چکیده نوشتار
به نظر می‌رسد تحلیل‌گران و تصمیم‌گیران جمهوری اسلامی، با توجه به شرایط امروز، از نظر داخلی و بین‌المللی، و با توجه به پایان رسیدن دوران دیکتاتورها، و البته نزدیک شدن به پایان عمر علی خامنه‌ای، به این نتیجه رسیده‌اند که اگر می‌خواهند «جمهوری اسلامی» و تصمیم‌سازان اصلی آن را حفظ کنند، باید «سرنوشت را از سر، نوشت» و کارنامه مردودی ترم نخست جمهوری اسلامی را بنویسند و بپذیرند، و بدین سان، به دوران پساخامنه‌ای وارد شوند؛ و شرط نخست این پذیرش، اعتراف به خطاهای خمینی و خامنه‌ای و نوشتن کارنامه مردودی این دو و برخی اطرافیان‌شان است. و محمد نوری‌زاد، خواسته یا ناخواسته، و آگاهانه یا ناآگاهانه مشغول نگارش این کارنامه شده است.
«گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای»، پروژه‌ای است که از چندین سال پیش و به کارگردانی اکبر هاشمی رفسنجانی و دستیاری محمد خاتمی و با هماهنگی بالاترین ساختارها و نهادهای نظام آغاز شده است و ریاست جمهوری حسن روحانی نیز نقش محلل را در این گذار ایفا می‌کند و افرادی چون محمد نوری‌زاد، سعید حجاریان، صادق زیباکلام، علی مطهری، مهدی خزعلی و... به اجرای این پروژه کمک می‌رسانند؛ جالب توجه است که صادق زیباکلام، به تازگی از «سونامی رفسنجانی» سخن گفت و بیان داشت که «سونامی اکبر هاشمی رفسنجانی از خرداد ۷۶ آغاز شده است».

نوشتار و پرسش‌های زیر را دیروز برای بار چهارم و دو هفته پس از نخستین انتشار این نوشتار، برای محمد نوری‌زاد ارسال کردم و برخلاف معمول، با این پاسخ روبه‌رو شدم: «در مورد پرسش‌ها فعلا مقدورم نیست. من این روزها خیلی گرفتارم. پوزش»؛
به هر روی، من همچنان منتظر پاسخ‌های جناب آقای نوری‌زاد گرامی می‌مانم و انتشار این مطلب، در راستای گسترش فرهنگ گفتگو و دموکراسی و تلاش برای «یافتن راهی به رهایی از راه آگاهی بدون دادن هزینه‌های گزاف و بی‌حاصل از جان و جیب مُلک و مردم ایران‌زمین» است.

برخی قرائن جدید در تأیید فرضیه این نوشتار
جعفری، فرمانده کل سپاه: صدور انقلاب پیشکش، داخل را درست کنیم
به گزارش وبسایت «رادیوفردا»، روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، در شماره پنج‌شنبه اول اسفندماه خود اظهارات محمدعلی جعفری فرمانده این نیرو در «نشست مسئولان حوزه‌های بسیج دانشجویی سراسر کشور» را درباره «مذاکرات هسته‌ای، اصلاح‌طلبان، حصرها و صدور انقلاب» منتشر کرده و از قول محمدعلی جعفری نوشته است: «صدور انقلاب پیشکش، داخل را درست کنیم».
به نوشته این روزنامه، محمدعلی جعفری روز چهارشنبه در مراسم افتتاحیه نشست مسئولان حوزه‌های بسیج دانشجویی سراسر ایران درباره مذاکرات هسته‌ای گفت: «به دلیل مقطع حساسی که باید مذاکرات به جلو برود، تا بهانه دست کسی ندهیم، فعلا باید سکوت کنیم و بغض در گلو نگه داریم چون کار بسیار حساسی است و هدف اصلی هم برداشتن فشار اقتصادی بر مردم است که بسیار مهم است لذا باید با ملاحظه عبور کرد اما هیچ کس نباید از خطوط قرمز عبور کند».
به نوشته این روزنامه، فرمانده سپاه پاسداران همچنین گفت: «حضرت آقا (علی خامنه‌ای) فرمودند آمریکا می‌خواهد چهره موجهی از خود نشان دهد تا از این طریق خود را علاقه‌مند به ما نشان دهد اما تلاش آنها به نتیجه نخواهد رسید.»
این روزنامه از قول محمدعلی جعفری درباره نتیجه مذاکرات با کشورهای ۵+۱ نوشته است: «واقعا نمی‌دانم چه می‌شود. البته نمی‌توان به آمریکا خوش‌بین بود و به نظر می‌آید به مشکل می‌خوریم که امیدواریم این طور نشود.»
روزنامه جوان همچنین گزارش د اده است که فرمانده سپاه  در پاسخ به این پرسش که «راهبرد ما برای صدور انقلاب باید چه باشد» گفت: «صدور انقلاب پیشکش، من می‌گویم کاری کنیم تا داخل را درست کنیم، چرا که صدور انقلاب با همین ایستادگی و مقاومت انجام می‌شود و بزرگ‌ترین مقطع صدور انقلاب جنگ بود که انجام شد.»
روزنامه جوان همچنین گزارش داده است که فرمانده سپاه پاسداران در پاسخ به سؤالی درباره حصر میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد هم گفت: «مجازات سران فتنه همین است.»

لازم به ذکر است که «صدور انقلاب» همواره یکی از آرمان‌های اصلی جمهوری اسلامی و به‌ویژه مورد تأکید خاص سپاه پاسداران و سپاه قدس بوده است و اظهار چنین سخنانی از سوی فرمانده سپاه پاسداران، بسیار قابل تأمل است و نشان‌دهنده همراستا شدن بالاترین نهادهای امنیتی و نظامی جهت بسترسازی برای پروژه گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای است.

اصلاح‌طلبان، منتظر مرگ خامنه‌ای
نکته مقدماتی دیگر اینکه به نظر می‌رسد اگر قرار بر استمرار ساختار و نهاد رهبری در جمهوری اسلامی باشد، نوبتی هم که باشد، به اصطلاح چپ‌ها و اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی، منتظر فرا رسیدن نوبت خود هستند و بر همین اساس بود که چندی پیش، کریم سجادپور، کارشناس ارشد بنیاد کارنگی، در همایشی در واشنگتن با موضوع «بررسی انقلاب پر سر و صدای ایران؛ ۳۵ سال بعد»، درباره وضعیت فعلی جنبش اصلاحات گفت: «اصلاح‌طلبان در حال حاضر، فقط منتظر مرگ خامنه‌ای هستند».

روحانی، ظریف، حجاریان، زیباکلام، علی مطهری، مهدی خزعلی و...؛
اتحاد مجریان عمل‌گرا به کارگردانی رفسنجانی و دستیاری خاتمی
همچنین به نظر می‌رسد توافق هسته‌ای و سخنان خارج از عرف پیشین جمهوری اسلامی را نیز باید در راستای اتحاد پراگماتیست‌های جمهوری اسلامی برای «گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای» تحلیل و تعلیل کرد؛ به عنوان مثال، وقتی ظریف از امکان به رسمیت شناختن اسرائیل سخن می‌گوید و در ادامه، صادق زیباکلام، از پشتیبانان فکری و مجریان هاشمی رفسنجانی، علناً می‌گوید «اسرائیل را به رسمیت می‌شناسم» و واکنشی برنمی‌انگیزد، نباید این را یک موضع شخصی دانست؛ در حالی که چند سال پیش، صرفا گفتن اینکه ما با مردم اسرائیل دشمنی نداریم، توسط اسفندیار رحیم‌مشائی، باعث جنجال گسترده‌ای شد که تنها با اشاره شخص علی خامنه‌ای فرو خوابید.
همچنین، سعید حجاریان، «تدلیس‌السلطنه» نظام جمهوری اسلامی، از بنیان‌گذاران وزارت اطلاعات و نیز از استراتژیست‌های اصلاح‌طلبان، در مصاحبه‌ با روزنامه شرق که روز ۲۱ بهمن‌ماه امسال منتشر شده‌ است، بیان داشت که «شاه قابل اصلاح بود، اما خودش نخواست» و البته منظور او از این سخن، بر اساس قیاس اولویت، اصلاح‌پذیری ساختار دیکتاتوری جمهوری اسلامی بود.
بنا بر این، به نظر می‌رسد «گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای»، پروژه‌ای است که از چندین سال پیش و به کارگردانی اکبر هاشمی رفسنجانی و دستیاری محمد خاتمی و با هماهنگی بالاترین ساختارها و نهادهای نظام آغاز شده است و ریاست جمهوری حسن روحانی نیز نقش محلل را در این گذار ایفا می‌کند و افرادی چون محمد نوری‌زاد، سعید حجاریان، صادق زیباکلام، علی مطهری، مهدی خزعلی و... به اجرای این پروژه کمک می‌رسانند؛ جالب توجه است که صادق زیباکلام، به تازگی از «سونامی رفسنجانی» سخن گفت و بیان داشت که «سونامی اکبر هاشمی رفسنجانی از خرداد ۷۶ آغاز شده است».

آری، با کنار هم قرار دادن این قرائن، شواهدی که در نوشتار دو سال پیش آمد و دلائل و قرائن ذکرشده در نوشتار زیر، قطعات پازل «پروژه گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای» تکمیل می‌شود.

متن کامل نوشتار
دو سال پیش، در ۲۲ بهمن ۱۳۹۰، زمانی که هنوز در دام وزارت اطلاعات گرفتار نشده بودم و در داخل کشور با نام مستعار نوشتارهایم را در وبلاگ «نجواهای نجیبانه» منتشر می‌ساختم، در هیاهوی «کمپین نامه‌نگاری به رهبر جمهوری اسلامی» که توسط آقای محمد نوری‌زاد طرح شده بود، مطلبی نوشتم با عنوان «گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای؛ چرایی و چیستی»؛ این نوشتار پس از نامه بیست و دوم محمد نوری‌زاد به خامنه‌ای منتشر گردید؛ محمد نوری‌زاد در این نامه، خطاب به خامنه‌ای نوشته بود:
«دیروز هرچه بود گذشت، به امروز بیندیش و به فردایی که در پیش است و ممکن است تو در آن نباشی، ما نام نیک تو را خواهانیم، دوست نداریم نام تو در کنار نام کسانی ثبت و ضبط شود که بر سر مردم خویش آوار بوده‌اند، ما دوست داریم نام تو در کنار نام رهبران خوش‌نامی چون گاندی و نلسون ماندلا به نیکی به یادگار بماند، زمان تنگ است، به فردا بیندیش به عرصه‌ای که در پیشگاه خدا ایستاده‌ای و باید به هرچه کرده‌ای پاسخ بگویی.»
در آن نوشته، بر اساس شواهد و قرائن موجود، این فرضیه را مطرح ساختم که:
«به نظر می‌رسد که تحلیل‌گران و تصمیم‌گیران پشت پرده جمهوری اسلامی، با توجه به شرایط امروز، از نظر داخلی و بین‌المللی، و با توجه به پایان رسیدن دوران دیکتاتورها، و البته نزدیک شدن به پایان عمر علی خامنه‌ای، به این نتیجه رسیده‌اند که اگر می‌خواهند «جمهوری اسلامی» و تصمیم‌سازان اصلی آن را حفظ کنند، باید «سرنوشت را از سر، نوشت» و کارنامه مردودی ترم نخست جمهوری اسلامی را بنویسند و بپذیرند، و بدین سان، به دوران پساخامنه‌ای وارد شوند؛ و شرط نخست این پذیرش، اعتراف به خطاهای خمینی و خامنه‌ای و نوشتن کارنامه مردودی این دو و برخی اطرافیان‌شان است. و محمد نوری‌زاد، خواسته یا ناخواسته، [و آگاهانه یا ناآگاهانه] مشغول نگارش این کارنامه شده است.
محمد نوری‌زاد و نهضت‌نامه‌نگاری او، نقش کاتالیزوری آگاهی‌بخش را برای دوران گذار ایفا می‌کنند؛ این گذار، از جمهوری اسلامی پیشاخامنه‌ای، به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای خواهد بود؛ و نوعی جراحی است که خالی از درد نیست؛ نقش این کاتالیزور، با دادن برخی هشدارها و پیش‌آگاهی‌ها، کاستن از رنج جراحی نیز هست. اما با این وجود، در دو سوی این گذار، یک چیز وجود دارد: «جمهوری اسلامی»؛ و پس از گذار به دوران پساخامنه‌ای نیز «جمهوری اسلامی» هم‌چنان در دست تصمیم‌سازان اصلی جمهوری اسلامی، در پیش و پشت پرده، باقی است؛ با این تفاوت که در جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای، رهبری، به صورت مستقیم‌تری، انتخابی خواهد بود یا حداقل با مشارکت خبرگانی از طیف‌های وسیع‌تری از جریان‌های مختلف مردم و متخصصان گوناگون، اعم از معمم و مکلا، انتخاب خواهد شد؛ طرح چنین مجلس خبرگانی را هاشمی رفسنجانی و طیف هم‌فکر او در دوران ریاست وی بر مجلس خبرگان، مد نظر داشتند؛ هرچند به نظر می‌رسد بر اساس شرایط جدید، در دوران جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای، الزاما رهبری بیش‌تر به مقامی تشریفاتی تبدیل و فروکاسته خواهد شد. [و یا حتی در صورت لزوم و مصلحت، حذف خواهد شد].
محمد نوری‌زاد و جریان پشت سر او می‌خواهند اذهان را آماده سازند تا با شمارش و پذیرش این خطاها، آقای خامنه‌ای را با سرانجامی نیکو بدرقه کنند و پس از او، رهبری را به صورت انتخابی درآورند؛ و به نظر می‌رسد که بهترین گزینه برای این رهبر انتخابی، محمد خاتمی - یا حتی حسن خمینی [یا حسن روحانی] – باشد...».
و به دنبال آن، این سوال مطرح گردید که:
«آیا نمی‌توان محمد نوری‌زاد را به سرنوشتی چون علی‌اکبر سعیدی سیرجانی مبتلا کرد یا حداقل او را به محدودیت درانداخت تا دیگر چنین بی‌باکانه ننویسد؟ کارنامه جمهوری اسلامی نشان می‌هد که قطعا می‌توانند چنین کنند؛ پس چرا چنین نمی‌کنند؟ جواب ساده است، چون نمی‌خواهند و می‌خواهند او به کارنامه‌نویسی ادامه دهد. بنا بر این، او می‌نویسد و منتشر می‌سازد، گسترده و در ساحتی وسیع، و نه فقط می‌نویسد، بلکه آن را می‌خواند، بر روی آن موسیقی می‌گذارد؛ خوب، بنویسد؛ اما آیا نمی‌شود جلوی انتشار آن را گرفت؟ قطعا می‌توان، اما اراده آن نیست، زیرا اراده‌ای دیگر در اندیشه است...».

پس از انتشار این نوشتار، محمد نوری‌زاد، چنین پاسخ دادند:
«تنها چیزی که من به دنبال آنم، پرهیز از خون‌ریزی است. من نه با دستگاهی هماهنگم و نه از جایی برای نوشته‌هایم فرمان می‌گیرم. یافته‌هایم را در قالب نوشته‌هایم منتشر می‌کنم. و بابت این نوشته‌ها هزینه‌های گزافی نیز چه خود و چه خانواده‌ام پرداخته‌ایم. قصدم هرگز بر سر کار آوردن آقای خاتمی نیست، یا حتی فردی از همین قماش. بلکه تنها به این می‌‌اندیشم که دیگران حتی کمونیست‌ها در این کشور، صاحب حقی هستند که نباید آن را نادیده گرفت. من روزی را آرزو می‌کنم که اگر کشور در دست بی‌دینان است، در آن کشور، انسانیت و حقوق شهروندی مردم رعایت شود. همین. هرگز برای کسی و دستگاهی و جماعتی خودم را و هویتم را هزینه نمی‌کنم. قصدم تنها و تنها جلوگیری از خون و خون‌ریزی در روزی است که باید - آری باید - قدرت به دست خود مردم بیفتد و آنان سرنوشت خود را ترسیم کنند. چه با جمهوری اسلامی و چه بدون آن.»

هرچند در نوشتار خود به هیچ وجه بر مبنای تئوری توهم توطئه سخن نرانده بودم، بلکه سخن این بود که به نظر می‌رسد فعالیت‌های آقای نوری‌زاد، در راستای یک استراتژی درازمدت جمهوری اسلامی قرار می‌گیرد و حتی ممکن است خود وی نیز از این امر، آگاه نباشد؛ اما همین که دیگر مانعی بر سر نوری‌زاد قرار نمی‌گیرد و یا موانع برطرف می‌شود، احتمالا نشان از حرکتی تاکتیکی در مسیر استراتژی حفظ نظام و گذار به دوران جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای دارد. در عین حال، بر این امر نیز تأکید شد که:
«هویت و هستی افرادی چون هاشمی رفسنجانی، محمد خاتمی، مهدی کروبی، میرحسین موسوی، حسن خمینی و البته بسیاری افراد دیگر در حلقه‌های دوم و سوم، با جمهوری اسلامی تعریف شده است و آن‌ها به خوبی می‌دانند که نبود جمهوری اسلامی برابر است با نبود آن‌ها. به‌ویژه آن‌که آن‌ها در بسیاری از جرائم و جنایات جمهوری اسلامی، آمر یا شریک بوده‌اند یا در دوران مسوولیت آن‌ها رخ داده‌اند و با سکوت تأییدآمیز آن‌ها مواجه گشته‌اند و هیچ‌گاه سخنی مبنی بر ندامت از گذشته یا پذیرش خطاهای پیشین بر زبان نیاورده‌اند. آنان، هیچ‌گاه مرزهای نظام را پشت سر نگذاشته‌اند؛ حتی موسوی و کروبی نیز آن‌جا که احساس کردند حضورشان در عرصه عمومی، باعث ناتوانی آن‌ها در پاسخ‌گویی به تقاضاهای فزاینده و شتابنده حامیان‌شان برای «اسقاط» جمهوری اسلامی گردیده، به حصر، تن سپردند و شاید این حصر، خواسته ذهن و ضمیر خود آنان نیز باشد.»

از تاریخ آن نوشتارها، دو سال گذشته است و من نیز، با وجود تمام احترامی که برای آقای نوری‌زاد و صداقت، صمیمیت، آزادگی، شجاعت، اخلاق‌مداری و انسانیت او قائلم، هم‌واره انتقادهای خود را نیز مطرح ساخته‌ام، از جمله به صراحت برای او نوشتم که «جمهوری اسلامی، رنسانس‌پذیر نیست» و تلاش برای اصلاح این نظام، مشت بر سندان و آب در هاون کوفتن و باد و طوفان درو کردن است و به نظر می‌رسد تنها چاره، براندازی نرم جمهوری اسلامی است.
به هر روی، به عنوان کسی که در تمام این سالیان، نوشتارها و فعالیت‌های آقای نوری‌زاد را با دقت و وسواس تعقیب کرده‌ام، بار دیگر بر موضع خود در نوشتار «گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای» تأکید می‌ورزم و بسیاری شواهد و قرائن پس از آن را نیز در راستای تأیید آن می‌بینم.
نامه سی‌ام محمد نوری‌زاد به خامنه‌ای، با عنوان «رفتن یا نرفتن خامنه‌ای، مساله این است!»، که در روز ۱۲ بهمن امسال منتشر شد و خود وی آن را دارای «مختصات خاصی» خوانده بود، از جمله شواهدی است که نشان‌گر زمینه‌سازی گسترده برای استراتژی گذار به جمهوری اسلامی پساخامنه‌ای است. نوری‌زاد در این نامه «هدیه‌ای برای این روزهای تلخ» خامنه‌ای «از جنس لبخند، امید و سرفرازی» پیشنهاد داده و یک «راه گشایش» به او نشان داده و از وی خواسته است که طی یک قرارداد با مردم ایران، «داوطلبانه و آبرومندانه و بی‌سر و صدا – هم‌چون کیخسرو - به اسم استراحت و عبادت از رهبری کنار برود و عرصه را برای انتخاب همه‌جانبه مردم وا بگشاید.» بر اساس قرارداد پیشنهادی نوری‌زاد، مردم در قبال این رفتار خامنه‌ای، «او را به درون پرمهر خود راه می‌دهند و بر تختی می‌نشانند که ملات پایه‌هایش از محبت و مهر است.» نوری‌زاد هم‌چنین ضمن ابراز نگرانی از آینده عن‌قریب خامنه‌ای در صورت امضا نکردن این قرارداد فرضی، نوشته است: «وگرنه...، نه، اصلا دلم نمی‌خواهد به این «وگرنه» بپردازم و آینده عن‌قریب شما را واشکافی کنم.»
بلافاصله هم‌زمان با انتشار این نامه، چند پرسش صریح را برای آقای نوری‌زاد ارسال کردم؛ بار اول پاسخی ندادند، مجددا ارسال کردم، گفتند پرسش‌ها را «دیده بودم، منتها تنها هستم»؛ سه روز دیگر صبر کردم، اما پاسخی دریافت نکردم. به همین منظور، از آن‌جا که جناب آقای نوری‌زاد نامه خود را در سپهر عمومی مطرح ساخته‌اند، من نیز این پرسش‌ها را بدون هیچ‌گونه تغییری، در همین‌جا، برای آگاهی مخاطبان گرامی طرح می‌سازم و امید به پاسخ ایشان دارم:

پرسش نخست
چرا نقطه تمرکز و مرکز ثقل تمام انتقادهای شما، بعد از خامنه‌ای، شخص احمدی‌نژاد است و از سوی دیگر، به تصریح و تعریض، هاشمی رفسنجانی، خاتمی و روحانی را معذور می‌دارید و می‌دانید؟ چنان‌چه فرموده‌اید: «احمدی‌نژاد را از انبان بیت مکرم خود برکشیدید و بدو میدان دادید تا همچو یک بی‌پروای بی‌چاک و دهان، هاشمی یا هر که را که در مدار نفرت شماست به خاک اندازد و ذلیل کند» هم‌چنین از آقای خامنه‌ای پرسیده‌اید: «شما خبر دارید آیا چرا آقای روحانی و هم‌کاران او را هنوز که هنوزاست به وزارت اطلاعات راه نداده‌اند؟» [که البته دیروز، ۱۴ بهمن، ایشان از وزارت اطلاعات بازدید کرد و در آن‌جا سخنرانی داشت، دیدگاه‌های اطلاعاتی خود را مطرح کرد و وزارت اطلاعات را «خانه امید ستم‌دیدگان» نامید]؛ آیا آقای روحانی، به عنوان یکی از سابقه‌دارترین چهرهای امنیتی جمهوری اسلامی، جدا از ساختار امنیتی این نظام سراپا ظلم و جنایت و خیانت است؟

پرسش دوم
شما به آقای خامنه‌ای برای نیک‌فرجامی او پیشنهاد یک معامله داده‌اید و گفته‌اید که «با امضای این قرارداد، شما صادقانه می‌پذیرید که در این بیست و چند سال رهبری، آن نبوده‌اید که باید می‌بودید. همین و دیگر هیچ.»؛ آیا این پیشنهاد، بیش از حد مثبت‌اندیشانه نیست و آیا به این سادگی می‌توان گفت «همین و دیگر هیچ» و همه چیز را به وادی نسیان و فراموشی سپرد؟ و طرف این قرارداد چه کسی یا کسانی هستند؟ و بر چه اساسی می‌فرمایید که با امضای این قرارداد فرضی، مردم، آقای خامنه‌ای را بر سر دست می‌گیرند و می‌برند آن‌جایی که ملات پایه‌های تختش محبت و مهر است؟ و چگونه چنین قراردادی می‌تواند موجب شود که «آیندگان بدانند تا قیام قیامت باید از جناب شما به نیکی یاد کنند و نسل اندر نسل وام‌دار شجاعت و هوشمندی و حریت و کیخسروگونگی شما باشند»؟

پرسش سوم
به نظر می‌رسد لحن نامه سی‌ام شما، بسیار محترمانه‌تر و ملایم‌تر نسبت به نامه‌ها و نوشتارهای پیشین شما شده است و به تعبیر خود شما در پایان نامه، «مثبت‌اندیشی» را برگزیده‌اید. آیا در این شرایط پر از نکبت و منفی، این مثبت‌اندیشی، واقع‌بینانه است و آیا گذار از دوران احمدی‌نژاد و قرار گرفتن در دوران «دولت تدبیر و امید» حسن روحانی در این مثبت‌اندیشی شما تأثیرگذار بوده است؟ و آیا دادن «هدیه‌ای از جنس امید» به رهبر در همین راستا قرار نمی‌گیرد؟

پرسش چهارم
آیا لحن ملایم‌تر و محترمانه‌تر شما نسبت به آقای خامنه‌ای و استفاده از اصطلاحات «رهبر گرامی»، «حضرت آیت‌الله» و «آقا جان»، بدین معناست که شما هم‌چنان پیرو و رهرو ایشان هستید و خود را در محضر او می‌دانید و به انتظار «عنایت و رخصت مختصر» او برای دریافت «هدیه کادوپیچ»تان نشسته‌اید تا از این طریق بتواند او را «بر اریکه دل‌های مردم» بنشانید؟

سخن پایانی
در فرجام نوشتار، بار دیگر خطاب به آقای نوری‌زاد گرامی می‌گویم که کسی یا جریان و اندیشه‌ای که انسان کشته، غارت کرده و...، نمی‌تواند در نیک‌فرجامی تمام، در کنار گاندی و نلسون ماندلا قرار و آرام بگیرد و به «کیخسروگونگی» متصف گردد؛ نمی‌توان همه کشته‌ها و همه دزدی‌ها را به وادی فراموشی سپرد و به طاق نسیان کوبید و گفت: «دیروز هرچه بود گذشت!»؛ شاید مردم خامنه‌ای و تصمیم‌سازان او را ببخشایند، اما فراموش نمی‌کنند؛ امید است که مردم، دیگر به «اعدام انقلابی» و کشتن یک انسان، حتی خامنه‌ای، اعتقادی نداشته باشند، اما حداکثر به خامنه‌ای اجازه خواهند داد که تا زنده است در محله خویش در خیابان خسروی در مشهد، یک کتاب‌فروشی مختصر راه بیندازد و در فرجام، با اندیشه آن‌چه کرده و بر او گذشته و بر ایران و مردم آن گذرانده، سر بر بالین مرگ بگذارد؛ و این خوش‌بینانه‌ترین و مثبت‌اندیشانه‌ترین فرجام برای اوست؛ اما گمان نمی‌کنم اکثریت غالب مردم ایران، پای قرارداد پیشنهادی شما را امضا کنند و «خامنه‌ای را به درون پرمهر خود راه دهند و بر تختی بنشانند که ملات پایه‌هایش از محبت و مهر است.»
نوشتار را با یادداشت یکی از مخاطبان وب‌سایت محمد نوری‌زاد در زیر نامه سی‌ام او به پایان می‌برم:
«آقای نوری‌زاد؛ چرا وعده بی‌جا داده‌اید؟! مهر و محبت در دل پر از کینه چه می‌کند؟! جناب نوری‌زاد؛ کدام خانواده ایرانی است که داغ‌دار جوانی نباشد که مسببش بی‌کفایتی حکومت نیست؟! جناب نوری‌زاد؛ من از خودم می‌گویم که ده سال است سیاه‌پوش برادری، که ارتش جمهوری اسلامی‌ای که فرمانده قوای بی‌کفایتش را مسبب مرگش می‌دانم، هستم؛ ده سال است که نمی‌دانم چرا و اصلا چگونه؟! دیگر او را ندارم، کسی را ندارم که همه امیدم را به او بسته بودم، کسی که بعد از او ستون‌های خانواده‌مان از هم پاشید. جناب نوری‌زاد؛ قاتل برادرم هرگز، هرگز و هرگز در دل من جایی ندارد، این از من، از مادر ندا، سهراب، اشکان، و... هزاران مادر داغ‌دار سرزمینم نگفتم، من از خودم گفتم، فقط از خودم.»
بله آقای نوری‌زاد، البته دل‌ها را باید از کینه‌ها شُست؛ اما لطفا شما هم فقط از جانب خودتان سخن بگویید، فقط از خودتان، نه از سوی یک ملت داغ‌دیده، دردکشیده، سیاه‌پوش و سوخته و یک کشور نابودشده و به تاراج غمان رفته. حتی اگر طیفی از استراتژیست‌ها و تصمیم‌سازان نظام، بخواهند جمهوری اسلامی را در عین فدا کردن علی خامنه‌ای، با نیک‌فرجامی نسبی او، به دوران پساخامنه‌ای وارد سازند؛ و بدین سان، فقط با رفتن یک شخص، نظام و سایر تصمیم‌سازان پیدا و پنهان آن را حفظ و حراست نمایند و گذشته‌های تاریک را، بدون هیچ‌گونه پاسخ‌گویی و محاکمه، در سرای سکوت سیاه نسیان، مستور سازند.
توضیح عکس
ضیافت افطار در منزل عبدالله نوری با حضور چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب، در مردادماه سال ۱۳۸۹؛‌ به گزارش جهان‌نیوز، این مراسم که بدون سخنرانی بود، به محلی برای گفت و گو میان مهمانان مبدل شد. در این میهمانی چهره‌هایی چون مهدی کروبی، سید محمد خاتمی، سید حسن، سید یاسر و سید علی خمینی، احمد منتظری، سعید حجاریان، محمد نوری‌زاد، محمد موسوی خوئینی‌ها، حسن اسدی زیدآبادی، صفدر حسینی، محسن آرمین، علیرضا رجائی، علی حکمت، موسوی لاری، محمود حجتی، فیض‌الله عرب‌سرخی، محمد عطریانفر، احمد خرم، هاشم آقاجری، محمدرضا خاتمی، عباس عبدی، فریبرز رئیس‌دانا، سازگارنژاد، احمد قابل، رضا تهرانی، بیژن زنگنه، سید سراج‌الدین موسوی، جواد اطاعت، بهزاد نبوی، حبیب‌الله پیمان، حمیدرضا جلائی‌پور، غلامحسین کرباسچی، احمد صدر حاج سید جوادی، هاشم صباغیان، محمد مجتهد شبستری، محمدجواد مظفر، سید محمد موسوی بجنوردی، عبدالله رمضان‌زاده، ابوالقاسم سرحدی‌زاده، علی خاتمی، قدرت‌الله علیخانی، محمدعلی ابطحی، محمد نعیمی‌پور، مرتضی کاظمیان، علی شکوری راد، علیرضا علوی تبار، هادی قابل، اسحاق جهانگیری، مصطفی ملکیان، غلامعباس توسلی، مجید انصاری، محمد ملکی، حسین انصاری راد و هرمیداس باوند حضور داشتند. 

نوشتارهای مرتبط

بیشتر بخوانید


دعوت از شما نجیب گرامی؛ در فیس‌بوک به ما بپیوندید:

معرفی و دانلود کتاب: